29

Август

2025

Кыргызстан эгемендүүлүгү: Айыл чарба тармагында аткарылып жаткан иштер

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигинин 2025-жылга карата аткарган иштеринин айрымдары:  

– быйыл 2025-жылга карата 10 суткалык жана декадалык жөнгө салуу бассейндеринин (БДР, БСР) курулушу бүтүп ишке берилди. Мындан тышкары 12 объектиде курулуш иштери, 29 объектиде долбоорлоо иштери жүрүүдө;

– 430 чакырымга жакын каналдар, 302 гидротехникалык курулмалар, 123 суу өлчөөчү посттор, 91 насостук станциялар, 156 насостук агрегаттар оңдолду жана тазаланды, 9 насостук агрегат алмашты, 53,5 чакырым коллектордук-дренаждык система тазаланды;

– тамчылатып, жамгырлатып сугаруу жалпы 8 миң 365 га аянтта орнотулду, анын ичинен 1 миң 702 га - мамлекеттик жерге жана 6 миң 663 га - жеке менчик фермерлердин жерлери болуп эсептелет; 

– бетон полотносун чыгаруучу заводдун курулушу башталды, 2025-жылы 500 миң чарчы метр каналга бетон полотносун орнотуу иштери жүрүп жатат; 

– калкты таза суу менен камсыздоодо 85 айылда курулуш иштери жүрүп, 2025-жыл ичинде 60 айылды таза суу менен камсыздоо иштери бүтөт; 

– дыйкан-фермерлерди сапаттуу көчөт менен камсыздоодо 2025-жылы 12 млн 152 миң көчөттөр даярдалды, бул 2024-жылга салыштырганда 3 эсеге көп, мунун натыйжасында көчөттү импорттоо азайды. “Үрөөнчүлүк жана питомниктерди өнүктүрүү” долбоору аркылуу 22 көчөт питомниктери түзүлдү. 

Ошондой эле, Кыргызстандын тарыхында биринчи жолу 40 тонна беденин үрөөнү Россияга жана 1,6 тонна ашкабактын үрөөнү Японияга экспорттолду.  Мындан тышкары, быйыл алгачкы жолу Чүй облусунун Жайыл районунда помидордун түшүмдүүлүгү гектарына 120 тоннаны түзүп, дүйнөлүк рекорд жаңыланды. 

Ал эми тоют даярдоо максатында, “сорго” өсүмдүгүнүн “Судан” гибридин өлкөбүздүн аймактарына жайылтуу иштери жүрүүдө. Бул өсүмдүк гектарынан 100 тонна жашыл масса берет.  

Кунарсыз жайыттардын деградациясын азайтуу максатында 251,5 тонна жайыт чөптөрүнүн жана эспарцеттин үрөндөрү 42 млн 252 миң сомго сатып алынып, бүгүнкү күндө 14 938 га жайыт жерге 224 тонна 311 кг үрөөн себилди. 

Министрликтин ишмердигинде бул жылы биринчи жолу ири мүйүздүү малды жасалма уруктандыруу үчүн 60 млн 826 миң сом бөлүнүп, техник-осеменаторлорго бекер таратылып жатат, 160 комплект жасалма уруктандыруу шаймандары техник- осеменаторлорго берилди. 

Ветеринардык жардам көрсөтүү тармагында, профилактикалык жана дарылоо иш-чараларын жүргүзүү максатында Ветеринардык кызматка 40 даана “Нива” кызматтык автоунаа берилди. Ал эми Суу рерурстары кызматына өткөн жылдын октябрь айында Кыргыз Республикасынын Президентинин тапшырмасына ылайык 1 млрд сомго 103 атайын техника жана ушул жылдын август айында 17 атайын техника тапшырылды.  

2024-жылы август айынан бери 30 ишкана ишке киргизилип, анын ичинен 2 соода-логистикалык борбор жана 3 ишкана модернизациядан өткөрүлдү. Айыл чарба тармагында 2025-жылы август айына чейин 28 ишкана ишке кирип анын ичинен 1 соода логистикалык борбору жана жыл аягына чейин 35 ишкана ишке берилээри пландалууда. Аны менен бирге 68 айыл чарба кооперативи жаңы түзүлүп, алардын жалпы саны 813 болду. 

Ошондой эле, 3 млрд 327 млн сом кайра иштетүү ишканаларына жана 17 кластердик бирикмелерге 6,0 пайыздык жеңилдетилген насыялар 5 жылга “КАПК” долбоору аркылуу 1 251 субъектке берилди.

Жалпысынан айыл чарба тармагын жана кайра иштетүү өнөр жайын өнүктүрүү үчүн 98 долбоор ишке ашырылып жатат. 

Азыркы учурда 60тан ашуун кыргызстандын айыл чарба продукциялары дүйнөнүн 80ден ашуун өлкөлөрүнө экспорттолууда. Продукцияны экспорттоо үчүн ЕАЭБ өлкөлөрүнүн реестрине – 462 ишкана, Кытай реестрине – 37 ишкана, Өзбекстан реестрине – 45 ишкана, Туркия реестрине – 12 ишкана катталып, өзүнүн продукцияларын тышкы рынокторго сатууда.  

Республиканын калкы негизги тамак-аш азыктардын 6 түрү– сүт, эт, картошка, жашылча, кум шекер, жумуртка менен камсыздалды.